Giro d'Italia

De Giro d'Italia werd voor het eerst verreden in 1909 en is na de Tour de France de oudste en meest prestigieuze meerdaagse wielerwedstrijd ter wereld.
Wat begon als een slimme marketingstunt van een noodlijdende sportkrant, groeide uit tot een iconisch nationaal monument en het op één na grootste wielerspektakel op aarde.

De Giro ontstond op de redactie van de sportkrant La Gazzetta dello Sport.
In 1908 dreigde de concurrerende krant, Corriere della Sera, een grote autorace door Italië te organiseren.
Om de concurrentie voor te zijn en de eigen, tegenvallende krantenverkoop een boost te geven, bedacht La Gazzetta een wielerronde.
Tijdens de eerste editie op 13 mei 1909, vertrokken om 02:53 uur 127 renners vanuit Milaan.
De eerste Giro telde slechts 8 etappes, maar deze waren monsterlijk lang (gemiddeld 300 kilometer per etappe) over onverharde wegen.
De Italiaan Luigi Ganna won het algemeen klassement, dat destijds nog op basis van een puntensysteem werd berekend en niet op tijd.

Er zijn 3 renners die de Giro maar liefst 5 keer wisten te winnen.

De Italiaan Alfredo Binda won in 1925, 1927, 1928, 1929 en 1933.
Hij was zo dominant dat de organisatie hem in 1930 geld betaalde om níét mee te doen, om de spanning in de koers terug te brengen.

De Italiaan Fausto Coppi won in 1940, 1947, 1949, 1952 en 1953.
'Il Campionissimo' won zijn eerste Giro al op 20-jarige leeftijd, wat hem nog altijd de jongste winnaar ooit maakt.

De Belg Eddy Merckx won in 1968, 1970, 1972, 1973 en 1974.
'De Kannibaal' is bovendien recordhouder van het aantal dagen in de roze leiderstrui; hij droeg de trui maar liefst 77 keer.

In 2017 won Tom Dumoulin de honderdste editie van de Giro d'Italia. Hij is de eerste en enige Nederlander die dit heeft gedaan.

Dumoulin pakte in de de tiende etappe 10 Foligno - Montefalco) de roze trui door de individuele tijdrit over 39,8 kilometer te winnen.
Ook bergop was hij in orde en won ook etappe 14 (Castellania - Oropa), een zware bergrit naar het Heiligdom van Oropa.
Etappe 16 (Rovetta - Bormio) was de beruchtklim met buikproblemen. Dumoulin moest op grote hoogte stoppen voor een sanitaire stop, verloor kostbare tijd, maar wist ternauwernood zijn leiderstrui te behouden.
De laatste etappe 21 (Monza - Milaan) was een individuele tijdrit (29,3 km), waar Dumoulin met een achterstand van 53 seconden op de Colombiaan Nairo Quintana aan begon.
Met een magistrale tijdrit waarin hij 1 minuut en 24 seconden sneller was dan Quintana, greep hij alsnog de eindzege.

---

Bij de vrouwen hebben we meer succes.
Anna van der Breggen won 4 keer (2015, 2017, 2018, 2021), Annemiek van Vleuten won ook 4 keer (2018, 2019, 2022, 2023), Marianne Vos won 3 keer (2011, 2012, 2014) en Demi Vollering 1 keer in 2026.

De leider in het bergklassement draagt de blauwe trui.
Het bergklassement werd in 1933 geïntroduceerd bij de mannen. Een bijbehorende trui kwam in 1974 en was destijds nog groen (maglia verde).
In 2012 werd de kleur veranderd naar blauw.
Bij de vrouwen draagt de leidster ook een blauwe trui.

Koen Bouwman is de enige Nederlandse wielrenner die ooit het bergklassement in de Giro d'Italia heeft gewonnen.
Hij veroverde de blauwe bergtrui in de editie van 2022.

Bij de vrouwen (de Giro Rosa / Giro d'Italia Donne) wisten drie Nederlandse rensters het bergklassement te winnen: Marianne Vos in 2011, Annemiek van Vleuten in 2017, 2019 en 2023 en Lucinda Brand in 2021.

De "Cima Coppi" is een wielerterm die wordt gebruikt in de Giro om het hoogste punt van de ronde (ook wel het 'dak van de ronde' genoemd) aan te geven.
Ze is vernoemd naar de bekende Italiaanse wielrenner Fausto Coppi.
De Cima Coppi (geldprijs) wordt sinds 1965, vijf jaar na Coppi's dood, uitgereikt aan de renner die als eerste over het hoogste punt van de Giro komt.
De prijs is nog nooit door een Nederlandse wielrenner gewonnen.

Bij de dames heet de prijs "Cima Alfonsina Strada", genoemd naar Alfonsina Strada, een legendarische pionier in het vrouwenwielrennen.
Zij schreef geschiedenis door in 1924 als allereerste en enige vrouw ooit officieel deel te nemen aan de mannenversie van de Giro.
De prijs is in 2024 geïntroduceerd.
Demi Vollering won in 2026 de prijs door als eerste door te komen op de Colle delle Finestre (2178 m).

Bergen hebben altijd een beslissende rol gespeeld in de Giro.
Hier de meest bijzondere en befaamde beklimmingen uit de Giro.

In de historie van de Giro zijn veel bijzondere en memorabele dingen gebeurd.
Hier een paar van deze gebeurtenissen.

1. 1949

   Tijdens de loodzware etappe van Cuneo naar Pinerolo viel de Italiaanse wielrenner Fausto Coppi al op de eerste col aan.
   Hij reed een legendarische solo van maar liefst 190 kilometer over vijf Alpenpassen, waaronder de Col d'Izoard, en won met bijna 12 minuten voorsprong op zijn eeuwige rivaal Gino Bartali.

2. 1954

   In de zesde etappe van Napels naar L'Aquila ontstond er een ontsnapping met vijf renners, waaronder de Zwitser Carlo Clerici.
   Het peloton liet begaan en de groep pakte een onwaarschijnlijke voorsprong van ruim 30 minuten.
   Dit gat werd nooit meer gedicht, waardoor Clerici de Giro won.

3. 1967

   De jonge Belgische kampioen Eddy Merckx reed de concurrentie op een hoop tijdens de zware etappe naar de top van de Blockhaus.
   Het wordt algemeen beschouwd als de grote internationale doorbraak van Merckx in een Grote Ronde.

4. 1988

   De rit over de besneeuwde Passo Gavia werd geteisterd door een ijskoude sneeuwstorm.
   De Amerikaan Andy Hampsten kwam zwaar onderkoeld maar als winnaar boven, veroverde de roze trui en werd de eerste (en tot op heden enige) Amerikaanse eindwinnaar.
   Erik Breukink won overigens de etappe.

5. 1998

   Tijdens de bergetappe naar Pian di Montecampione liet de Italiaanse wielrenner Marco Pantani zien waarom hij de beste klimmer van zijn generatie was.
   Door meedogenloos en herhaaldelijk aan te vallen schudde hij zijn concurrenten, waaronder Pavel Tonkov, van zich af, wat de opmaat was naar zijn ultieme eindoverwinning.

6. 2017

   In de allereerste Nederlandse Giro-overwinning wist Tom Dumoulin het klassement bloedspannend te houden tot in de afsluitende tijdrit in Milaan.
   Hij startte met een achterstand, maar reed zichzelf op de valreep naar de eindzege.

7. 2018

   In de 19e etappe over de Colle delle Finestre verraste de Britse wielrenner Chris Froome vriend en vijand door op 80 kilometer van de finish solo in de aanval te gaan.
   Hij hield stand, won de etappe en zette daarmee een achterstand in het klassement op sensationele wijze om in een roze trui.