Tour de France

De Tour de France werd voor het eerst verreden in 1903 en is de meest prestigieuze meerdaagse wielerwedstrijd ter wereld.
Wat begon als een slimme marketingstunt van een noodlijdende sportkrant, groeide uit tot een iconisch nationaal monument en het grootste wielerspektakel op aarde.

De Tour ontstond op de redactie van de sportkrant L'Auto-Vélo.
Op 1 juli 1903 worden de zestig renners dan in gang geschoten voor de eerste Tour.
Deze bestond uit zes ritten.
Om na te gaan of de renners het voorziene parcours afleggen, zijn onderweg controleposten geïnstalleerd. Daar moeten de renners hun naam roepen naar de commissarissen of afstappen en een handtekening plaatsen.
De controleurs haasten zich dan naar het volgende controlepunt.
De Fransman Maurice Garin wint met een voorsprong van bijna drie uur op de nummer twee.

Er zijn 5 renners die de Tour maar liefst 5 keer wisten te winnen.

De Fransman Jacques Anquetil won in 1957, 1961, 1962, 1963 en 1964.
Hij was de allereerste renner die de magische grens van vijf overwinningen bereikte.

De Belg Eddy Merckx won in 1969, 1970, 1971, 1972 en 1974.
'De Kannibaal' domineerde de koers en houdt daarnaast nog talloze andere Tourrecords.

De Fransman Bernard Hinault won in 1978, 1979, 1981, 1982 en 1985.
Hij is tot op de dag van vandaag de laatste Franse eindwinnaar van de Tour.

De Spanjaard Miguel Indurain won in 1991, 1992, 1993, 1994 en 1995.
Hij is de enige wielrenner die de Tour de France vijf keer achter elkaar wist te winnen.

De Sloveen Tadej Pogačar won in 2020, 2021, 2024, 2025 en 2026.

Opmerking:
De Amerikaan Lance Armstrong kwam tussen 1999 en 2005 zeven keer als eerste aan in Parijs, maar al zijn titels werden in 2012 officieel geschrapt vanwege het gebruik van doping.

In 1968 won Jan Janssen de Tour de France door een spectaculaire dubbelslag te slaan in de allerlaatste etappe, een individuele tijdrit naar Parijs.
De slottijdrit telde een slopende 55,2 kilometer, met de start in Melun en de finish op de wielerbaan van het Vélodrome de Vincennes in Parijs.
Janssen reed de tijdrit van zijn leven. Hij won niet alleen de dagetappe, maar pakte maar liefst 54 seconden voorsprong op Van Springel.
Hij schreef hiermee geschiedenis als de allereerste Nederlandse Tourwinnaar ooit.

Joop Zoetemelk won de Tour de France van 1980 door als absolute kopman van de oppermachtige TI-Raleigh-ploeg de concurrentie te declasseren, mede nadat zijn grote rivaal Bernard Hinault geblesseerd moest opgeven.
De ploeg was zo oppermachtig dat ze 11 eatppes(inclusief de proloog en twee ploegentijdriten) wonnen.

---

Bij de vrouwen won Leontien van Moorsel de Tour cycliste féminin twee keer op rij (1992 en 1993) door de Franse vedette Jeannie Longo te verslaan.
Annemiek van Vleuten schreef de allereerste historische editie van de vernieuwde Tour de France Femmes (2022) op haar naam na een magistrale demonstratie in de bergen.
Demi Vollering domineerde de editie van 2023 en stelde de eindwinst definitief veilig op de flanken van de legendarische Col du Tourmalet.
In 2026 won ze wederom door 3 van de 9 etappes te winnen.

De leider in het bergklassement draagt de bolletjes trui.
Het bergklassement werd in 1933 geïntroduceerd bij de mannen. Een bijbehorende trui kwam in 1975 en was meteen de bekende witte trui met rode stippen (bolletjestrui).
Bij de vrouwen draagt de leidster ook de bolletjestrui.

Slechts twee Nederlandse klimmers wisten de bergtrui daadwerkelijk mee naar huis te nemen naar Parijs.
Steven Rooks won in 1988 bergklassement, mede dankzij zijn legendarische overwinning op Alpe d'Huez, waar hij won voor zijn ploeggenoot Theunisse.
In 1989 won Gert-Jan Theunisse het bergklassement ook mede dankzij zijn legendarische overwinning op Alpe d'Huez.

Bij de vrouwen zijn Demi Vollering (2022) en Puck Pieterse (2026) tot nu toe de enige Nederlandse wielrensters die het bergklassement in de moderne Tour de France Femmes hebben gewonnen.

De "Souvenir Henri Desgrange" is een een speciale geldprijs voor de renner die als eerste het hoogste punt van de Tour de France bereikt.
De prijs is vernoemd naar Henri Desgrange, de oprichter en allereerste directeur van de Tour de France.
Hij was bezeten van het idee om de renners over de allerhoogste en zwaarste bergpassen te sturen.
De prijs is ooit gewonnen door Piet van Est (1958), Joop Zoetemelk (1972), Theo de Rooij (1981) en Gert-Jan Theunisse (1989).

Er bestaat nog een soortgelijke, specifieke bergpremie: de Souvenir Jacques Goddet.
Deze prijs wordt traditioneel uitgereikt aan de renner die als eerste de top van de iconische Col du Tourmalet in de Pyreneeën passeert.
Deze is vernoemd naar de tweede Tourdirecteur, Jacques Goddet.

Bij de dames bestaat tot op heden nog niet een dergelijke prijs.

Bergen hebben altijd een beslissende rol gespeeld in de Tour.
Hier de meest bijzondere en befaamde beklimmingen uit de Tour.

In de historie van de Tour zijn veel bijzondere en memorabele dingen gebeurd.
Hier een paar van deze gebeurtenissen.

1. 1903

   De allereerste Tour-winnaar ooit werd de legendarische Maurice Garin, een voormalig schoorsteenveger.
   Hij domineerde de race van start tot finish en won met een voorsprong van bijna drie uur op de nummer twee.
   Tot op de dag van vandaag de grootste winstmarge in de geschiedenis van de Tour.

2. 1904

   Tijdens de tweede Tour ooit gooiden supporters spijkers op de weg en sloegen ze renners in elkaar.
   De top 4 uit het klassement werd maanden later gediskwalificeerd omdat ze grote stukken stiekem met de trein bleken te hebben afgelegd.

3. 1910

   Toen de Tour voor het allereerst de loodzware Pyreneeën introok, stapte de Franse klimmer Octave Lapize zwaar gehavend over de top van de Tourmalet en riep woedend tegen de directie: "Jullie zijn moordenaars!"

4. 1913

   In 1913 leek de Fransman Eugène Christophe op weg naar de eindoverwinning toen zijn voorvork brak tijdens de afdaling van de Tourmalet.
   De reglementen waren destijds bikkelhard: renners moesten alle reparaties volledig zelf uitvoeren zonder enige hulp.
   Christophe liep 14 kilometer naar beneden met zijn fiets op zijn nek naar een dorpje.
   Daar vond hij een smederij en smeedde zelf zijn voorvork weer aan elkaar.
   Hij kreeg achteraf nog een tijdstraf van drie minuten omdat een jongetje de blaasbalg voor hem had bediend.

5. 1920

   In de Tour van 1920 reed de Belg Firmin Lambot in de achterhoede toen hij uitgeput raakte door extreme honger.
   Hij stopte bij een herberg, maar de waard weigerde hem te bedienen omdat de koers voorbijraasde.
   Lambot liep de keuken in, griste een rauwe biefstuk van het aanrecht, stopte deze in zijn fietsshirt en at hem al fietsend op.
   De energieboost hielp hem zo goed dat hij later die Tour alsnog de eindoverwinning greep.

6. 1950

   Op 27 juli 1950 ontsnapte Zaaf samen met zijn landgenoot Marcel Molines tijdens de snikhete etappe van Perpignan naar Nîmes.
   Het duo bouwde een gigantische voorsprong op van ruim een kwartier.
   Getekend door de extreme hitte nam de moslim Zaaf langs de kant van de weg een fles aan van een toeschouwer.
   In de veronderstelling dat het water was, bleek de fles gevuld met sterke wijn.
   Omdat hij de alcohol niet gewend was en volledig uitgeput was, sloeg de drank direct in.
   Zaaf werd duizelig en besloot in de schaduw te gaan slapen.
   Toen hij door toeschouwers werd gewekt, sprong hij slingerend weer op zijn fiets.
   Volledig gedesoriënteerd fietste hij echter hard terug in de richting waar hij vandaan kwam.

7. 1951

   Als kersverse Nederlandse gele-truidrager miste Wim van Est een bocht in de afdaling van de Col d'Aubisque.
   Hij viel 70 meter diep, overleefde het wonder boven wonder en werd met aan elkaar geknoopte fietsbanden omhoog getrokken.

8. 1953

   Tijdens de Tour van 1953 reed de Franse klimmer Jean Robic virtueel in de gele trui.
   Tijdens een afdaling in de Pyreneeën reed hij plotseling door een gigantische zwerm agressieve horzels.
   Robic werd tientallen keren gestoken, raakte volledig in paniek en kwam zwaar ten val.
   Hij finishte de etappe nog wel met een bebloed gezicht, maar moest de Tour de dag daarna mentaal en fysiek gebroken verlaten.

9. 1954

   De Spaanse klimmer Federico Bahamontes (bijgenaamd De Adelaar van Toledo) reed in 1954 als eerste over de top van de loodzware Col de la Romeyère met een gigantische voorsprong.
   In plaats van direct de gevaarlijke afdaling in te duiken, kneep hij vol in de remmen, stapte af en wachtte op de bezemwagen.
   Toen zijn verbijsterde ploegleider vroeg wat hij aan het doen was, wees Bahamontes naar een ijscokar langs de weg.
   Hij weigerde te dalen totdat hij in alle rust een ijsje had gegeten en de achtervolgers hem hadden ingehaald.
   Hij was simpelweg te bang om alleen af te dalen.

10. 1967

    Op de snikhete, kale flanken van de Mont Ventoux zakte de Brit Tom Simpson door totale uitputting in elkaar.
    Reanimatie mocht niet meer baten. In zijn bloed werden later amfetaminen (doping) en alcohol gevonden.

11. 1968

    Jan Janssen flikte in 1968 iets wat bijna nooit voorkomt: hij won de Tour de France zonder gedurende de hele ronde ook maar één seconde de gele trui te hebben gedragen.
    Pas op de allerlaatste dag, na de afsluitende tijdrit naar Parijs, mocht hij voor het eerst het geel aantrekken.
    Dat was direct de trui die telde voor het eindklassement.

12. 1975

    Tijdens de klim van de Puy de Dôme werd de ongenaakbare 'Kannibaal' Eddy Merckx door een Franse toeschouwer vol in zijn lever gestompt.
    Merckx verloor de Tour, maar wees de dader na de finish eigenhandig aan bij de politie.

13. 1980

    Joop Zoetemelk wint de Tour van 1980 na opgave van de Fransman Bernard Hinault.

14. 1984

    De Franse wielrenner Jacques Anquetil (zoon van de legendarische vijfvoudig winnaar) maakte in 1984 zijn debuut.
    Zijn Tour duurde echter wel heel kort. Direct na het startschot van de proloog schoot hij uit zijn pedaal, verloor zijn evenwicht en viel over het dranghekken.
    Hij brak zijn sleutelbeen nog voordat hij de eerste 10 meter had afgelegd.

15. 1989

    De Amerikaan Greg LeMond begon met achterstand van 50 seconden op de Fransman Laurent Fignon aan de slottijdrit in Parijs.
    Met een revolutionair aerodynamisch stuur boog hij de achterstand om in het kleinste verschil in de Tourgeschiedenis: 8 seconden winst in het eindklassement.

16. 1998

    De Tour van 1998 (ook wel de Tour de Dopage genoemd) veranderde in een misdaadthriller toen bij de ploegleidersauto van de Festina-ploeg massaal epo en andere verboden middelen werden aangetroffen.
    Het leidde tot politie-invallen in hotels, arrestaties van renners en een historische staking van het peloton, dat midden op de weg ging zitten uit protest tegen de politiebehandeling.

17. 2012

    Nadat een vernietigend rapport het grootschalige, systematische dopingsysteem rondom de Amerikaan Lance Armstrong blootlegde, nam de wielerbond UCI hem al zijn zeven opeenvolgende Tourtitels (1999-2005) af.
    

18. 2016

    In de Tour van 2016 ontstond er een iconisch modern beeld op de flanken van de Mont Ventoux.
    Door de enorme chaos met toeschouwers bovenop de berg remde een tv-motor plotseling af.
    Geletruidrager Chris Froome knalde erbovenop en zijn fiets brak.
    Omdat de volgwagen vaststond in de menigte en de klok doortikte, besloot Froome zijn kapotte fiets achter te laten en te voet de berg op te rennen in zijn fietsschoenen, totdat hij uiteindelijk een reservefiets kreeg.

19. 2020

    De Tour leek beslist in het voordeel van de ervaren Primož Roglič, die stevig in het geel zat.
    Op de voorlaatste dag, tijdens een loodzware klimtijdrit naar La Planche des Belles Filles, reed de pas 21-jarige Tadej Pogačar zijn landgenoot op sensationele wijze volledig op een hoop.
    Pogačar maakte bijna twee minuten goed, pakte het geel en won op de valreep zijn allereerste Tour de France.

20. 2024

    Jarenlang stond het record van Eddy Merckx met 34 etappeoverwinningen in de Tour de France te boek als onbreekbaar.
    In 2024 flikte de 39-jarige topsprinter Mark Cavendish het onmogelijke.
    Na jaren van blessures, ziekte en bijna-pensioen won hij de 5e etappe in Saint-Vulbas.
    Met zijn 35e ritzegge schreef hij eigenhandig wielergeschiedenis en barstte na de streep in tranen uit.

21. 2026

    De Sloveen Tadej Pogačar wint zijn vijfde Tour en treedt toe in een bijzonder rijtje met vijfvoudig winnaars als Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault en Miguel Indurain.

22. 2026

    De slotetappe van de Tour de France in 2026 leverde een historisch en bizar spektakel op.
    Mathieu van der Poel reed in de absolute finale op de Montmartre in Parijs samen met gele trui-winnaar Tadej Pogačar weg uit het peloton.
    In de bloedstollende slotkilometer leek het jagende peloton hen alsnog in te rekenen.
    Met een ultieme krachtsexplosie van exact één fietslengte voorsprong wist Van der Poel de sprintende massa nét voor te blijven.
    Hij hield daarmee zijn eigen ploegmaat Jasper Philipsen op de streep af in een ongezien scenario.